استادان حکاک ، این هنرمندان مهجور زمانه ما ، افزون بر استادی در هنر خوشنویسی و درک عمیق مبانی نظری هنر تجسمی و همجواری حروف ، از مهارت ویژه طراحی ، ترکیب بندی ، قرینه سازی طغرا و سپس حکاکی بهره مند بوده اند . چه عرصه محدود و اندک این سنگها نیاز مبرم و ویژه ای را می طلبید و در اهمیت هنری آن همین بس که مهر هر فردی هویت و شناسنامه او ، و مهر و سجع آن نماینگر نسب ، سلیقه ، مبانی اعتقادی و جایگاه اجتماعی او به شمار می رفت و مورد مباهات و افتخار صاحبان آنها بوده است . در آن برهه و گذر تاریخی ، این هنرمندان گمنام توانستند با مهارت خاص خود بدان عمق بخشند و سطح را به حجم و نقطه ای را از مربع تقریبی به هرمی وارونه تبدیل کنند . آنان با رعایت حسن وضع و ترکیب ، تقارن و توازن و استفاده صحیح از فرم پذیری حروف و کلمات در ایجاد فضای هماهنگ خلوت و جلوت ، خالق زیبایی های بی پایانی شدند که به راستی باید آن را جادوی هنر نامید .

ابزار و نحوه کار حکاکان پیشین :

در قدیم حکاکان آشنایی کاملی از خواص فیزیکی سنگ هایی چون کوارتز ، کالسدون ، یاقوت و الماس داشتند و با مهارت و تجربه کافی روی آنها خطوط را طراحی می کردند؛ آنگاه با کمک دستگاه ثابت با محوری که کمان به چرخش در می آورد و با وصل مته های مسی دست ساز ، با پودر الماس یا پودر سنگ های سختی چون یاقوت آغشته به روغن که با چرخیدن نوک و فشار وارده بر آن ، ذرات الماس در داخل پولک آهنی یا مسی فرو می رفت و با به حرکت درآوردن نگین ها تراش و حکاکی ممکن می شد . البته حکاکی بر سنگ هایی که درجه سختی کمتری دارند، با آهن یا فولاد نیز معمول بوده و با دقت و ظرافت کامل انجام می گرفته است . سرعت قابل کنترل این دستگاه دست ساز از ویژگی های مهم آن بود که حکاکان امروزی به دلیل به کارگیری فرزهای برقی و مته های مورد استفاده در دندانپزشکی از آن محروم اند . قلم الماسه که مثقب نام داشت نیز دست ساز بود . نوک مثقب ها از ماده یا فلز نرم مانند مس ساخته شده و سنگ سخت تراشنده بر روی آن نصب می شد . روش کار حکاکانی که که کار حکاکی را بر روی فلزات انجام می دادند متفاوت با کار حکاکان سنگ ها بوده است . آنان برای حکاکی ابتدا مهر فلزی کار نشده را به گیره ای دستی می بستند و با دست دیگر قلم یا به عبارتی مثقب فولادی را می گرفتند و به حکاکی مبادرت می ورزیدند . این عمل بایستی خیلی دقیق انجام گیرد ، چرا که هر خراش کوچک ناخواسته در حکاکی قابل مرمت و اصلاح نبوده یا امکان اصلاح آن بسیار اندک است و در صورت خدشه می بایست تمام سطح مهر تا پاک شدن و از بین رفتن کامل خراش ساییده و صاف شود و چنانچه خراش عمیق باشد ، تعویض مهر و حکاکی مجددالزامی است . مثقب و مصقل را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت مثقب ها قلم حکاکی بوده و از مصقل ها جهت صیقلی و براق کردن سطح فلزات و مخراج کاری مهرها روی پایه مهر استفاده می شد .